نسیبه علیپور ، مدیر فروش لاهیج مارکت 09118952915
بخوانید
خانه » چای نگار » چای در ایران به روایت ایرانیکا

چای در ایران به روایت ایرانیکا

فنون کشت چای در تمام مناطق یکسان است. واریته های چای ایران، هیبریدهای با عطر کم آسامی (که کاشف السلطنه به ایران آورد) و چینی مقاوم تر به یخبندان است. چای را یا از راه کاشتن دانه یا قلمه زیاد می کنند. این گیاه معمولا 40 تا 50 سال برگ می دهد. هر سال موقع زمستان آن را هرس می کنند و در ارتفاع بالای 40 سانتی متر نگه می دارند.

در کل، مردان کار وجین کردن، کود دادن و مقابله با علف های هرز را انجام می دهند و زنان کار برگ چینی را. دوره بهره برداری معمولا از ابتدای اردیبهشت آغاز و تا مهر ادامه می یابد. در این مدت غنچه های انتهایی روی هر ساقه را به همراه دو یا سه برگ می چینند و در زنبیل های بزرگ می ریزند که باید بی درنگ به محل فراوری انتقال یابند. محصول باغ های چای (در قبل از انقلاب ایران) به طور میانگین حدود 4 تن برگ سبز در هکتار بود. البته میزان محصول تا 14 تن نیز در ایستگاه های تحقیقاتی لاهیجان گزارش شده است.

دو روش متمایز برای فراوری چای وجود دارد که هر کدام عملکردی برابر با یک تن چای خشک از 4 تن برگ سبز دارند. روش فراوری سنتی هنوز در برخی روستاها و جاهایی که دور از کارخانه های چای قرار دارند یا برای مصارف خانگی انجام می شود. در این روش برگ ها را در جاهایی که سایه دارد قرارمی دهند تا پلاس (پژمرده) شوند. سپس این برگ ها را به کمک دست مالش می دهند سپس به اجزای ریزتر تبدیل می کنند. بعد چای ها را در مکانی خنک قرار می-دهند تا تغییر رنگ دهند و در پایان در فرهای مخصوص خشک می کنند. قبل از انقلاب چای سبز در ایران مصرف نمی شد. بیش تر برگ سبز کشاورزان در کارخانه هایی که در مناطق چایکاری پراکنده اند به چای تبدیل می شود. بیش ترین تعداد کارخانه های چای مربوط به لاهیجان، املش و رودسر است. قبل از انقلاب روال کار به این صورت بود که در هر کارخانه اجاره شده توسط دولت یک مامور حاظر و تمام فعالیت ها زیر نظر او انجام می شد. در کارخانه-های چای سازی، برگ سبز طبق قیمت اعلامی دولت از چایکاران خریداری می شد و چای خشک تولیدی به انبارهای شرکت چای انتقال می یافت. کارخانه ها درقبال خشک کردن چای از دولت حق العمل دریافت می کردند. روال تولید در کارخانه ها همانند روش سنتی است. با این تفاوت که ماشین آلات کار فراوری مقدار بسیار بیش تری برگ سبز را انجام می دهند. برگ ها را به صورت طبیعی یا مصنوعی پلاس (پژمرده) می سازند و آن ها را داخل ماشین های مالش می-ریزند. سپس آن ها را به کمک دستگاه غربال به اجزای مختلف تفکیک می کنند. بعد از این مرحله برگ های چای را در اتاقی که دمای آن 20 تا 22 درجه سانتی گراد با رطوبت نسبی 95 تا 100 درصد است می گذارند تا اکسید شوند. در پایان عمل خشک کردن چای با دمای زیاد انجام می شود. در قبل از انقلاب بسیاری از زنان و مردان چایکار برای رفع حوائج زندگی ناچار بودند غیر از کار چای به مناطق دیگر بروند که این نوع مهاجرت برای کار فصلی در دیلمان و اشکورات بسیار رایج بود.

تا پیش از انحلال شرکت سهامی چای ایران در سال 1383، کل چای تولیدی در کارخانه های زیر نظر دولت به انبارهای شرکت سهامی چای ایران در شهر ری حمل می شد و در آن جا تفکیک گشته با نشان خود سازمان چای بسته بندی و فروخته می شد یا آن ها را به واردکنندگان چای خارجی می فروختند که طبق مقررات اختلاط چای ملزم به خرید مقدار معینی چای ایرانی از شرکت چای ایران به ازای اجازه ورود یک کیلوگرم چای خارجی بودند. بخشی از چای تولیدی در بخش خصوصی به کارخانه های بسته بندی در تهران ارسال می شد و بقیه را عمده فروشانی که چای را به صورت فله به خرده فروشان یا مصرف کنندگان سراسر کشور عرضه می-کنند؛ می خریدند.

اگرچه کشت چای در استان های شمالی ایران نسبتا موفقیت آمیز بوده اما هیچ گاه نتوانسته همانند سواحل شرقی دریای سیاه در ترکیه که کشت تک محصولی چای باعث ارتقای رفاه مردم شد برای گیلانیان رفاه ایجاد کند. این تفاوت، بازتابنده ساختار کشاورزی در این دو منطقه است. سطح اراضی باغداران چای در گیلان و مازندران عمدتا کمتر از یک هکتار است.

در سال 1968(1347)، 24000 هکتار باغ در اختیار 27000 کشاورز بود. این رقم شامل بزرگ مالکان با 5 تا 10 هکتار باغ چای و تعداد معدودی باغدار بسیار بزرگ (دارای باغ های تا 60 هکتار) نیز می گردید. بقیه بیش از 0.5 هکتار باغ چای نداشتند. اکثر چایکاران پیش از اصلاحات ارضی (1341) مالک باغ های کوچک چای بودند. بنابراین موقعیت اقتصادی آنان پس از این برنامه تغییر چندانی نیافت. بزرگ مالکان چای نیز از اصلاحات ارضی آسیبی ندیدند. چون چای از موارد استثنا در این قانون بود. اگرچه این معافیت از شمول قانون اصلاحات ارضی با افزودن بندهایی در 27 آذر 1342 لغو شد؛ اما اکثر باغ های چای کمتر از حداکثر مقدار مقرر در اصلاحیه قانون بودند و در اختیار مالکان باقی ماندند.

با وجود تلاش هایی که تاکنون انجام شده کشت چای در ایران مهر خاتمه بر واردات چای نزد. چون تقاضای چای در کشور پس از آن که اکثر اراضی مستعد در شمال زیر کشت چای رفت؛ افزایش یافت. علاوه بر این اغلب مصرف کنندگان ایرانی به طعم و نام چای های خارجی وابسته بودند. در سال 1349 (1970) در یک پژوهش میدانی مشخص شد 52 درصد ایرانیان چای ایرانی، 29 درصد هم چای ایرانی هم خارجی و 19 درصد بیش تر چای خارجی مصرف می-کردند. هر چند 36 درصد پاسخ داده بودند چای خارجی را بیش تر می پسندند. این تفاوت نشان دهنده قابلیت اضافه شدن مقدار واردات بود. در اوایل دهه 1350 شمسی تولید چای سیاه سالانه بین 15 تا 19 هزار تن و مقدار واردات قانونی حدود 6000 تن بود اما منابع دیگر از واردات ثبت نشده حدود 10 تا 15 هزار تن چای در آن سال ها خبر داده اند. حدود دو سوم واردات قانونی چای از سیلان (اینک سری لانکا) و بقیه از هند تامین می شد. چای هم از سیلان (از راه خلیج فارس یا سرتاسر مرز با عراق) هم از هند (از راه پاکستان و افغانستان) به ایران قاچاق می شد. تلاش برای افزایش مقدار تولید به گواهی گزارش مرکز آمار ایران (1359) موفقیت آمیز بود. مقدار تولید به 32 هزار تن و در سال 1363 به 37 هزار تن رسید. اما واردات رسمی نیز به همان اندازه زیاد شد که بین 15 تا 30 هزار تن متغیر بود. البته مقدار قاچاق احتمالی چای در زمان جنگ ایران و عراق و حمله شوروی به افغانستان کاهش یافت. اما هیچ حدس و گمانی در زمینه برآورد مقدار آن نمی شود زد.

مصرف چای

امروزه در ایران، مردم فارغ از سن، مقام اجتماعی و قومیت چندین بار در روز چای می نوشند. طبق یک پیمایش در سال 1339 شمسی سرانه مصرف چای در ایران 8 تا 9 فنجان بود. در نواحی روستایی ایران، عادت چای نوشی از سال دوم زندگی کودک آغاز می شود و به تدریج به سنین بالاتر می رسد. موقع صبحانه چای در کنار سفره است. گرچه در موقع ناهار و شام از قدیم خوردن آب و دوغ و اخیرا نوشابه رایج بوده است.

ایرانیان در قبل از انقلاب فقط چای سیاه می نوشیدند. این چای با ریختن آب در یک قوری کوچک و قرار دادن آن روی کتری یا روی سماور (که در شمال ایران رایج است) آماده می شود. بعد از دم کشیدن چای را در فنجان های شیشه ای (با نام روسی استکان) می ریزند. معمولا چای را به صورت غلیظ در استکان می-ریزند و بعد به آن آب داغ اضافه می کنند. این کار باعث پیدا شدن اصطلاحاتی مثل چای کم رنگ و پر رنگ شده است. از دیگر عادت های نوشیدن چای همراهی آن با قند یا شکر است. برخی اول قند را در دهان می اندازند و روی آن چای سر می کشند. طبق بررسی انجام شده در سال 1349، 82 درصد ایرانیان روش اخیر را مطلوب دانسته اند و به این چای، قند پهلو یا دیشلمه می گویند. در استان های شمالی و کردستان مخلوط کردن شکر با چای بیش تر از جاهای دیگر باب است. در گیلان و مازندران تکه های لیموترش خشک را پیش از ریختن چای در فنجان، داخل قوری می اندازند. اما در فارس اغلب پس از ریختن چای در فنجان به آن آب لیمواضافه می کنند. نوشیدن چای در فنجان های چینی محدود به اقشار مرفه و امروزین شهری است. ساکنان نواحی جنوب شرقی ایران به ویژه ساکنان نزدیک مرز با پاکستان چای را مثل هندی ها با شیر می نوشند.

منبع این مطلب را در اینجا می توانید ببینید
برای تهیه چای لاهیجان به اینجا بروید
www.lahijmarket.ir

درباره haghgoo

فروشگاه اینترنتی لاهیج مارکت در مرداد سال نود و دو راه اندازی شد

پاسخ دادن

نکات : آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.فیلدهای الزامی علامت گذاری شده اند. *

*

*

این سایت ، وابسته به فروشگاه اینترنتی لاهیج مارکت می باشد